Analiza źródła Przedsiębiorczość widać w działaniu
Ktoś może powiedzieć o sobie: „jestem przedsiębiorczy”. Liczy się to, co dana osoba rzeczywiście zrobiła, jak zareagowała na problem i czy potrafiła wykorzystać pojawiającą się szansę.
Dlatego osoby przedsiębiorczej nie rozpoznajesz po zawodzie, wysokości zarobków ani posiadaniu firmy. Rozpoznajesz ją po konkretnych zachowaniach.
Osoba przedsiębiorcza to osoba, która potrafi dostrzegać potrzeby i możliwości, podejmuje inicjatywę, organizuje działanie oraz bierze odpowiedzialność za swoje decyzje. Może wykazywać taką postawę w biznesie, szkole, pracy, domu lub działalności społecznej.
O co chodzi w tej lekcji?
Twoim zadaniem nie jest nauczenie się jednej zamkniętej listy cech. Masz umieć przejść od opisu sytuacji do logicznego wniosku.
- Znajdź konkretne zachowanie bohatera.
- Ustal, jaka cecha ujawnia się w tym zachowaniu.
- Wskaż odpowiedniargument pochodzący z opisu.
- Jeżeli polecenie tego wymaga, pokaż związek zachowania z wykorzystaniem szansy.
Możesz zapamiętać prosty schemat:
sytuacja - działanie - cecha - dowód - znaczenie
Maja zauważyła, że wielu uczniów w jej szkole nie wie, jak przygotować czytelną prezentację. Zapytała kolegów, z czym mają największy problem, przygotowała krótkie warsztaty i po pierwszym spotkaniu zmieniła ich program zgodnie z otrzymanymi uwagami.
W tej sytuacji można rozpoznać kilka cech:
- inicjatywę, ponieważ Maja samodzielnie rozpoczęła działanie,
- umiejętność dostrzegania potrzeb, ponieważ zauważyła problem innych uczniów,
- elastyczność, ponieważ zmieniła program po otrzymaniu informacji zwrotnej,
- odpowiedzialność, ponieważ przygotowała i przeprowadziła zaplanowane warsztaty.
Nie oznacza to, że w odpowiedzi trzeba zawsze wypisywać wszystkie możliwe cechy. Najczęściej lepiej wybrać jedną i bardzo dobrze ją uzasadnić.
Najczęściej spotykane cechy osoby przedsiębiorczej
Inicjatywa
Osoba przechodzi od zauważenia problemu do działania. Nie czeka wyłącznie na instrukcje innych ludzi.
Możliwy dowód: samodzielnie zaproponowała rozwiązanie, rozpoczęła projekt, skontaktowała się z odbiorcami albo zorganizowała potrzebne zasoby.
Odpowiedzialność
Osoba bierze pod uwagę konsekwencje decyzji, dotrzymuje zobowiązań i nie przerzuca automatycznie winy na innych.
Możliwy dowód: sprawdziła ryzyko, przygotowała plan awaryjny, wykonała powierzone zadanie albo naprawiła własny błąd.
Wytrwałość
Osoba nie rezygnuje po pierwszej trudności, ale szuka innego sposobu osiągnięcia celu.
Możliwy dowód: poprawiła projekt po nieudanej próbie, ponowiła kontakt z odbiorcami albo zmieniła metodę działania.
Elastyczność
Osoba potrafi dostosować plan do nowych informacji lub zmiany warunków.
Możliwy dowód: zmieniła ofertę po analizie opinii, dostosowała termin albo zmodyfikowała sposób realizacji zadania.
Kreatywność i pomysłowość
Osoba proponuje nowe albo niestandardowe rozwiązanie rzeczywistego problemu.
Możliwy dowód: połączyła dostępne zasoby w nowy sposób lub stworzyła rozwiązanie lepiej dopasowane do potrzeb odbiorców.
Gotowość do podejmowania skalkulowanego ryzyka
Osoba podejmuje decyzję mimo niepewności, ale wcześniej analizuje możliwe korzyści, koszty i zagrożenia.
Możliwy dowód: przetestowała pomysł na małej grupie, porównała warianty lub przygotowała zabezpieczenie na wypadek niepowodzenia.
Podejmowanie każdego ryzyka nie jest cechą przedsiębiorczą. Działanie bez analizy może świadczyć o lekkomyślności. W przedsiębiorczości ważne jest ryzyko przemyślane, a nie przypadkowe.
Jak połączyć cechę z szansą rynkową?
Gospodarka rynkowa daje ludziom możliwość reagowania na potrzeby innych. Jeżeli pojawia się popyt na określony produkt lub usługę, osoba przedsiębiorcza może tę potrzebę zauważyć i zaproponować rozwiązanie.
Sam fakt istnienia szansy nie oznacza jednak, że każdy ją wykorzysta. Potrzebne jest działanie.
- W otoczeniu pojawia się problem lub niezaspokojona potrzeba.
- Osoba dostrzega tę potrzebę.
- Sprawdza, czy inni rzeczywiście oczekują rozwiązania.
- Przygotowuje odpowiednie działanie.
- Ocenia rezultaty i w razie potrzeby poprawia rozwiązanie.
Tu można dodać grafikę pokazującą drogę od zauważenia potrzeby przez podjęcie działania i rozpoznanie cechy aż do wykorzystania szansy.
W zadaniu możesz otrzymać polecenie: „Podaj cechę osoby przedsiębiorczej i uzasadnij odpowiedź, odwołując się do działania opisanego w tekście”.
Odpowiedź powinna zawierać dwa wyraźne elementy:
- nazwę cechy,
- konkretne zachowanie, które tę cechę potwierdza.
Bezpieczny schemat odpowiedzi:
Cecha: inicjatywa. Uzasadnienie: bohater samodzielnie zauważył problem i rozpoczął działanie prowadzące do jego rozwiązania.
Jeżeli polecenie wymaga związku z gospodarką rynkową, dodaj informację, że działanie pozwoliło odpowiedzieć na potrzebę odbiorców lub wykorzystać zauważoną szansę.
Zadanie w stylu CKE
Lena zauważyła, że uczniowie z jej osiedla mają trudności ze znalezieniem krótkich zajęć powtórkowych przed sprawdzianami. Zapytała kilkanaście osób, z jakich tematów potrzebują pomocy. Następnie przygotowała próbne spotkanie dla małej grupy. Po zebraniu opinii zmieniła godzinę zajęć i sposób przekazywania materiałów.
1. Podaj jedną cechę osoby przedsiębiorczej widoczną w działaniu Leny.
2. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do informacji zawartych w opisie.
3. Wyjaśnij, w jaki sposób zachowanie Leny wiąże się z wykorzystaniem szansy tworzonej przez gospodarkę rynkową.
Pokaż odpowiedź i omówienie
Przykładowa odpowiedź do punktów 1 i 2:
Cecha: inicjatywa. Lena nie czekała, aż ktoś inny zorganizuje zajęcia, lecz samodzielnie zbadała potrzeby uczniów i przygotowała spotkanie próbne.
Przykładowa odpowiedź do punktu 3:
Lena zauważyła niezaspokojoną potrzebę uczniów i przygotowała usługę odpowiadającą na tę potrzebę. Dzięki temu mogła wykorzystać możliwość wynikającą z istnienia grupy potencjalnych odbiorców zainteresowanych zajęciami.
Inne możliwe cechy:
- elastyczność, ponieważ Lena zmieniła termin i sposób przekazywania materiałów po zebraniu opinii,
- umiejętność dostrzegania potrzeb, ponieważ rozpoznała problem uczniów,
- odpowiedzialność, jeżeli odpowiedź zostanie powiązana z przygotowaniem i przetestowaniem zajęć.
Każda z tych odpowiedzi może być poprawna, jeżeli zawiera właściwy dowód wynikający z opisu.
Dlaczego nie istnieje tylko jedna dobra odpowiedź?
Jedno działanie może wskazywać na kilka cech. Przykładowo zmiana planu po otrzymaniu opinii może świadczyć o elastyczności, otwartości na informację zwrotną albo odpowiedzialnym doskonaleniu rozwiązania.
Na egzaminie nie musisz odgadywać jednego słowa znajdującego się w kluczu. Musisz przedstawić odpowiedź, która jest logiczna, zgodna z pojęciem i poparta informacją ze źródła.
Błędna odpowiedź: Lena jest przedsiębiorcza, ponieważ miała dobry pomysł.
Ta odpowiedź jest zbyt ogólna. Nie wskazuje konkretnej cechy i nie pokazuje działania potwierdzającego wniosek.
Lepsza odpowiedź: Lena wykazała się inicjatywą, ponieważ samodzielnie zbadała potrzeby uczniów i przygotowała próbne zajęcia.
Sprawdź, czy Twoje uzasadnienie jest wystarczające
Przed zakończeniem odpowiedzi zadaj sobie trzy pytania:
- Czy podałem konkretną cechę?
- Czy wskazałem zachowanie bohatera?
- Czy wyjaśniłem, dlaczego to zachowanie potwierdza wskazaną cechę?
Jeżeli odpowiedź na każde pytanie brzmi „tak”, Twoja odpowiedź ma poprawną konstrukcję.
Podsumowanie
- Osobę przedsiębiorczą rozpoznajesz po zachowaniu, a nie po deklaracji lub zawodzie.
- Najpierw znajdź działanie, a dopiero potem nazwij cechę.
- Każda wskazana cecha musi mieć potwierdzenie w opisie sytuacji.
- Jedna sytuacja może wskazywać na kilka cech, ale wystarczy jedna dobrze uzasadniona odpowiedź.
- Postawa przedsiębiorcza pomaga dostrzegać i wykorzystywać szanse pojawiające się w otoczeniu.
Potrafisz już rozpoznać cechę osoby przedsiębiorczej na podstawie konkretnego zachowania. W następnej lekcji uporządkujesz wiedzę, umiejętności i postawy oraz zobaczysz, jak razem tworzą kompetencje przedsiębiorcze.
Matura 
Dla ucznia 
Zadania 
Dla rodzica 
Równania 
Geometria 
Matematyka 
PDF 
Dla nauczyciela